ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા વિરુદ્ધ પરમાણુ દળ ક્રમાંક $(A)$ ના આલેખની બે મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ પરથી તારણો દોરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જાના આલેખની બે મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબના તારણો આપે છે:
$(i)$ ન્યુક્લિયર બળ આકર્ષી છે અને તે $30 < A < 170$ ધરાવતા ન્યુક્લિયસ માટે આશરે $8 \text{ MeV}$ જેટલી ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા ઉત્પન્ન કરવા માટે પૂરતું પ્રબળ છે. આ દર્શાવે છે કે ન્યુક્લિયર બળ ટૂંકા ગાળાનું છે અને તે સંતૃપ્તિનો ગુણધર્મ ધરાવે છે.
$(ii)$ ખૂબ જ ભારે ન્યુક્લિયસ $(A > 170)$ માટે,ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા ઘટે છે. આનું કારણ એ છે કે પ્રોટોન વચ્ચેનું લાંબા ગાળાનું કુલંબ અપાકર્ષણ નોંધપાત્ર બને છે,જે સ્થિરતા ઘટાડે છે. પરિણામે,જો ભારે ન્યુક્લિયસ $(A = 240)$ બે હળવા ન્યુક્લિયસ $(A = 120)$ માં વિભાજિત થાય,તો ન્યુક્લિયોન વધુ મજબૂતીથી બંધાય છે અને ઉર્જા મુક્ત થાય છે. આ પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયર વિખંડન કહેવામાં આવે છે.
$(iii)$ ખૂબ જ હળવા ન્યુક્લિયસ $(A \leq 10)$ માટે,ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા ઓછી હોય છે. જ્યારે બે હળવા ન્યુક્લિયસ જોડાઈને ભારે ન્યુક્લિયસ બનાવે છે,ત્યારે પરિણામી ન્યુક્લિયસ વધુ મજબૂતીથી બંધાયેલું હોય છે,જેનાથી ઉર્જા મુક્ત થાય છે. આ પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયર સંલયન કહેવામાં આવે છે,જે સૂર્ય અને હાઇડ્રોજન બોમ્બનો ઉર્જા સ્ત્રોત છે.

Explore More

Similar Questions

ધારો કે $m_p$ એ પ્રોટોનનું દળ છે,$m_n$ એ ન્યુટ્રોનનું દળ છે,$M_1$ એ ${}_{10}^{20}Ne$ ન્યુક્લિયસનું દળ છે અને $M_2$ એ ${}_{20}^{40}Ca$ ન્યુક્લિયસનું દળ છે. તો:

ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા $n \to p + e^- + \bar{\nu}$ માં,જો પ્રોટોન,ન્યુટ્રોન અને ઈલેક્ટ્રોનનું દળ અનુક્રમે $1.6725 \times 10^{-27} \ kg$,$1.6747 \times 10^{-27} \ kg$ અને $9 \times 10^{-31} \ kg$ હોય,તો મુક્ત થતી ઊર્જા ...... $MeV$ થશે.

Difficult
View Solution

એક માઇક્રોગ્રામ દ્રવ્યનું ઊર્જામાં રૂપાંતર કરવાથી કેટલી ઊર્જા મળશે?

વિધાન : $A > 100$ પરમાણુ દળાંક ધરાવતા ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા $A$ સાથે ઘટે છે.
કારણ : ભારે ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિયર બળો નબળા હોય છે.

આપણને નીચે મુજબના પરમાણ્વીય દળ આપેલા છે:
$^{238}_{92}U = 238.05079 \; u$
$^{4}_{2}He = 4.00260 \; u$
$^{234}_{90}Th = 234.04363 \; u$
$^{1}_{1}H = 1.00783 \; u$
$^{237}_{91}Pa = 237.05121 \; u$
અહીં,સંજ્ઞા $Pa$ એ પ્રોટેક્ટિનિયમ $(Z=91)$ તત્વ માટે છે.
$(a)$ $^{238}_{92}U$ ના આલ્ફા ક્ષય દરમિયાન મુક્ત થતી ઉર્જાની ગણતરી કરો.
$(b)$ દર્શાવો કે $^{238}_{92}U$ સ્વયંભૂ પ્રોટોનનું ઉત્સર્જન કરી શકતું નથી.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo